Fentepun
Wallmapu ñi azentun / Kalül mew / Fachi antü ñi Fentepun
Iñchiñ ñi época ñi kutxan az
«Fentepun» müley fachi antü ñi küme kimfalchi condición. Chemkün mew müten mülelelay; koni kimün, kalül adkintun ka percepción mew. Txawüley doy fentepun estímulo, consumo ñi excesso, püle rakizuam ñi ñamün, desigualdad, alienación ka itrofill mogen ñi crisis. Fachi propuesta kintuy kutxan mapu az, nülakey «ñochi ka pengekenon violencia» ñi wall püle ka fill antü mogen ñi korroer.
horror vacui egu txawün mew, fentepun amuley fentren capa mew —kalül kimün, kimün, wallmapu— ka fragmentakey adkintun ka kom che kimün kuifi. Fachi condición tripalkey epu fütra trokiñ: Kutxan ka Pengekenon. Wünen adkintuy pengechi residuo ñi txawün ka itrofill mogen mew ñi konün; epu adkintuy pengekenon welu koneltuchi fenómeno: radioelectromagnética contaminación, küme/kütral nümün ka química kam energía dungu.
Epu rüpü kintuyn fachi época ñi mülechi az, fütralkülechi pintura rakizuam mew. Tradición katrütual gelay; amulnieal ngey we soporte, teknologia ka filosofía mew, fey ñi concepto alcance fütalngeal.
Kutxan
Fachi trokiñ mew fentepun adkintugey itrofill mogen txoy mew: polución, plástico residuo, global aretun ka mapu az ñi deterioration. Desecho txawün akumtuy waria vertedero simbólico mew, wiñolgenon rastro eluy. Pintura mew kintun contaminación planeta kutxan reke, mapu az ñi erosión ka kalül trawa ñi degradación kutxan viral, bacteriana kam fúngica mew.
James Lovelock ñi Gaia hipótesis mew, Kutxan adkintuy Mapu kiñe mogen organismo reke, fentepun ka kutxan antropogénica presión mew. Fachi rakizuam nütramkey Rachel Carson ñi advertencia wallmapu deterioration mew ka kimelkey kom che ñi responsabilidad ñi urgencia. Küdaw kimelkey chumgechi contaminación korroerkey feychi kuifi küme/puro dungu, ka tóxico agente —publicidad reke— ñi konün kalül ka rakizuam mew.
Rakizuam: Kalül wallmapu ñi degradación azentun, kimelal chumgechi mapu az —óleo pintura mew kuifi pureza símbolo— konkey fachi época ñi corrosivo chemkün mew.
Pengekenon
Fachi trokiñ kintukey feychi pengekenon dungu, welu iñchiñ ñi wall püle wente newen niey: electromagnética vibración, informático ruido, invasiva publicidad, hiperconectividad ka dato flow. Guido Dorfles ñi El intervalo perdido mew, püllü mew fentepun erosionakey concentración ponwi püle, adkintun distorsionakey ka iñchiñ ñi rakizuam newen pichintukey.
Rakizuam: Pengekenon dungu chemkün mew elun ka azentun mew nien fachi invisible contaminación ñi kalül-kimün ka rakizuam intoxicación.
Fachi epu trokiñ —Kutxan ka Pengekenon— azentuy fachi antü ñi fentepun kake püle mew. Nülaley pu rüpü: fütalngeal ka we amulen niey, fachi época ñi decisivo fenómeno ramtun amulnieal.